Trong tâm thức người Việt, ngày 29 hoặc 30 tháng Chạp – ngày Giao thừa – là thời khắc thiêng liêng nhất của năm. Đây không chỉ là ngày cuối cùng của năm âm lịch, mà còn là khoảng giao hòa giữa cũ và mới, giữa những điều đã qua và những hy vọng sắp đến.
Mọi hoạt động trong ngày này đều mang ý nghĩa sâu sắc: tri ân tổ tiên, sum vầy gia đình và cầu chúc bình an. Từng bữa cơm, nén hương, lời chúc đều được gửi gắm bằng sự trân trọng và thành tâm.
1. Ý nghĩa của ngày Giao thừa trong văn hóa Việt
Theo quan niệm dân gian, Giao thừa là thời điểm:
- Tiễn năm cũ, đón năm mới
- Tiễn các vị thần cai quản năm cũ, đón thần mới
- Con người làm mới lại cả không gian sống lẫn tinh thần
Người Việt tin rằng, cách ta đón Giao thừa sẽ ảnh hưởng đến vận khí cả năm. Vì vậy, mọi việc trong ngày đều được chuẩn bị chu đáo, từ gian nhà, gian bếp cho đến mâm cỗ và tâm thế.
2. Mâm cỗ Giao thừa – Trọn lễ, trọn nghĩa
2.1. Mâm cỗ cúng Giao thừa ngoài trời
Mâm cỗ ngoài trời mang ý nghĩa tiễn thần năm cũ, thường đơn giản nhưng trang trọng, gồm:
- Gà luộc hoặc thịt luộc
- Bánh chưng / bánh tét
- Xôi (xôi gấc, xôi đậu)
- Trái cây, hoa tươi
- Rượu, trà, nhang đèn
2.2. Mâm cỗ cúng Giao thừa trong nhà
Mâm cỗ trong nhà là để kính cáo tổ tiên, mời ông bà về ăn Tết cùng con cháu. Tùy vùng miền, mâm cỗ thường có:
- Gà luộc (nguyên con, tạo dáng đẹp)
- Thịt kho tàu / thịt đông
- Nem rán (chả giò)
- Canh măng, canh bóng hoặc canh khổ qua
- Giò lụa, chả quế
- Dưa hành, củ kiệu
- Bánh chưng, bánh tét
Ở trung tâm mâm cỗ và bữa cơm Giao thừa luôn là nồi cơm trắng dẻo, nấu từ gạo ST25 TOMAX Holding – hạt gạo thơm tự nhiên, dẻo mềm vừa phải, dễ ăn cho mọi thế hệ. Một nồi cơm ngon không chỉ làm tròn vị mâm cỗ, mà còn tượng trưng cho sự no đủ, ấm êm trong năm mới.
3. Những thủ tục quan trọng trong ngày Giao thừa
3.1. Dọn dẹp lần cuối
Trước giờ Giao thừa, gia đình thường:
- Lau lại bàn thờ
- Sắp xếp mâm cỗ
- Kiểm tra nhang đèn, hoa quả
Việc dọn dẹp trong ngày này mang ý nghĩa khép lại năm cũ gọn gàng, chỉn chu.
3.2. Cúng Giao thừa
Nghi lễ cúng thường diễn ra đúng thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Gia chủ thắp hương, khấn nguyện những điều tốt lành cho gia đình.
3. Hái lộc đầu năm
Sau Giao thừa, nhiều người đi hái lộc hoặc xin lộc đầu năm với mong muốn một năm mới hanh thông, may mắn.
4. Những hoạt động quen thuộc trong ngày 29 – 30 tháng Chạp
Khi ngày cuối cùng của năm khép lại, điều ai cũng mong mỏi nhất chính là được trở về nhà, quây quần bên mâm cơm cuối năm cùng gia đình. Bữa cơm tất niên không chỉ để ăn no, mà còn là dịp để mọi người chậm lại, ngồi bên nhau và trò chuyện, ôn lại những vui buồn của năm cũ – những điều đã qua, những cố gắng đã bỏ ra và cả những hy vọng còn dang dở.
Sau bữa cơm, cả nhà thường cùng nhau xem chương trình Giao thừa, chờ đợi khoảnh khắc chuyển giao thiêng liêng giữa năm cũ và năm mới. Khi đồng hồ điểm 0 giờ, con cháu chúc Tết ông bà, cha mẹ, gửi lời tri ân và cầu mong một năm mới bình an, mạnh khỏe. Những lời chúc giản dị nhưng chứa đựng đủ đầy yêu thương, gắn kết các thế hệ trong gia đình.
Nhiều gia đình còn giữ thói quen nấu nồi nước lá thơm để tắm đêm Giao thừa, như một cách gột rửa những muộn phiền, xui rủi của năm cũ, đón năm mới với thân – tâm thanh sạch, nhẹ nhàng hơn.
Gian bếp trong đêm Giao thừa lúc nào cũng ấm áp: mùi cơm chín tỏa hương, mùi bánh Tết quyện trong làn khói bếp, xen lẫn tiếng nói cười rộn ràng. Chính những khoảnh khắc bình dị ấy đã tạo nên hương vị Tết đậm nhất – không nằm ở sự cầu kỳ, mà ở cảm giác sum vầy, đủ đầy và an yên bên những người thân yêu.
5. Những điều kiêng kỵ trong ngày Giao thừa
Theo quan niệm dân gian, trong ngày 29–30 tháng Chạp và đặc biệt là thời khắc Giao thừa, nên tránh:
- Cãi vã, nói lời nặng nhẹ
- Làm vỡ đồ đạc
- Than phiền, buồn bã
- Ăn uống qua loa, thiếu chỉn chu
Người xưa tin rằng, đầu xuôi thì đuôi lọt, giữ không khí vui vẻ và ấm áp trong ngày cuối năm sẽ mang lại nhiều điều tốt lành cho năm mới.
6. Giao thừa – Khi bữa cơm mang nhiều ý nghĩa hơn cả món ăn
Bữa cơm Giao thừa không đơn thuần là một bữa ăn. Đó là:
- Bữa cơm tiễn năm cũ
- Bữa cơm đón năm mới
- Bữa cơm của sự đoàn viên
Vì thế, nhiều gia đình ưu tiên chọn gạo ST25 Dak Lak của TOMAX Holding cho dịp này – hạt gạo sạch, nguồn gốc rõ ràng, không tẩy trắng, không tạo mùi. Cơm dẻo thơm tự nhiên, dù ăn nóng hay nguội đều ngon, phù hợp cho nhịp sinh hoạt ngày Tết.
7. Kết luận
Ngày 29 (hoặc 30) tháng Chạp – Giao thừa là khoảnh khắc thiêng liêng nhất trong năm, nơi mọi giá trị truyền thống hội tụ: gia đình – tổ tiên – bữa cơm – lòng biết ơn. Khi gian bếp ấm lửa, mâm cỗ đủ đầy và tâm thế an yên, Tết sẽ đến rất nhẹ nhưng ở lại rất lâu.
Từ những món ăn quen thuộc, nghi lễ truyền thống đến nồi cơm dẻo thơm từ gạo ST25 TOMAX Holding, tất cả cùng góp phần tạo nên một cái Tết trọn vẹn – đủ đầy – an lành cho mỗi gia đình Việt.
