Khi thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới cận kề, bên cạnh những buổi sum họp gia đình, tiệc tùng hay du xuân, ẩm thực luôn giữ một vị trí đặc biệt trong đêm Giao thừa.
Ở nhiều quốc gia, các món ăn không chỉ để thưởng thức mà còn gắn liền với những niềm tin lâu đời về may mắn, thịnh vượng và khởi đầu tốt đẹp.
Dưới đây là những món ăn truyền thống tiêu biểu được người dân khắp thế giới lựa chọn để chào đón năm mới với hy vọng một năm an lành, sung túc.
12 quả nho (Tây Ban Nha)
Phong tục ăn 12 quả nho – Las doce uvas de la suerte là truyền thống nổi tiếng trong đêm Giao thừa ở Tây Ban Nha và nhiều quốc gia nói tiếng Tây Ban Nha. Khi đồng hồ điểm 12 tiếng chuông, người dân sẽ ăn đủ 12 quả nho, mỗi quả tượng trưng cho một tháng trong năm mới. Hoàn thành đúng nhịp được tin là sẽ mang lại may mắn, sức khỏe và thịnh vượng suốt cả năm.
Phong tục này xuất hiện từ đầu thế kỷ 20, bắt nguồn từ một mùa nho bội thu. Trải qua thời gian, nó đã trở thành nghi thức đón năm mới quen thuộc của hàng triệu người.
Hoppin’ John (Mỹ)
Hoppin’ John là món ăn truyền thống của miền Nam nước Mỹ, thường được dùng vào ngày đầu năm mới. Món ăn gồm đậu mắt đen, gạo và thịt xông khói hoặc giăm bông. Để chế biến món ăn này tại nhà chuẩn vị, bạn có thể sử dụng nguyên liệu là gạo ST25 Dak Lak để món ăn thêm phần thơm ngon, hấp dẫn hơn. Gạo ST25 Dak Lak nổi tiếng với hương vị đặc trưng mùi lá dứa và cốm non sẽ giúp dậy mùi món ăn của bạn.
Theo quan niệm dân gian, đậu tượng trưng cho tiền bạc, gạo đại diện cho sự sung túc, còn thịt heo mang ý nghĩa tiến về phía trước. Ăn Hoppin’ John đầu năm được cho là sẽ đem lại tài lộc và vận may quanh năm.
Bánh rán Oliebollen (Hà Lan)
Oliebollen – nghĩa là “viên bột chiên trong dầu” là món bánh truyền thống của Hà Lan, thường được nhồi nho khô hoặc quả lý chua và phủ đường bột. Công thức sớm nhất được ghi nhận từ năm 1667. Món bánh này đặc biệt phổ biến vào mùa đông và là “đặc sản” không thể thiếu trong đêm Giao thừa.
Nhiều người tin rằng Oliebollen có thể xua đuổi tà khí, số khác xem chúng đơn giản là biểu tượng của vận may đầu năm.
Tamales (Mexico)
Tamales là món ăn truyền thống lâu đời của Mexico, thường xuất hiện trong các dịp lễ lớn như Giáng sinh và năm mới. Món ăn được làm từ bột ngô, kẹp nhân thịt, phô mai, ớt hoặc đậu, sau đó gói trong lá ngô hoặc lá chuối rồi đem hấp chín.
Vào dịp cuối năm, các gia đình Mexico thường tụ họp trong những buổi Tamaladas để cùng nhau gói bánh. Với họ, Tamales không chỉ là món ăn mà còn là biểu tượng của sự gắn kết và hy vọng về một năm mới đủ đầy, may mắn.
Mì soba (Nhật Bản)
Trong đêm Giao thừa, người Nhật không thể thiếu món Toshikoshi soba nghĩa là “mì tiễn năm cũ”. Truyền thống này có từ thời Edo. Sợi mì soba mảnh, dài tượng trưng cho tuổi thọ và sự bền bỉ.
Vì mì soba dễ cắn đứt, người Nhật tin rằng ăn món này sẽ giúp cắt bỏ những điều không may của năm cũ, mở ra một năm mới khỏe mạnh và suôn sẻ.
Vasilopita (Hy Lạp)
Vasilopita là bánh năm mới truyền thống của Hy Lạp, thường có dạng bánh mì ngọt hoặc bánh bông lan, ướp hương cam và quế. Điểm đặc biệt của chiếc bánh là một đồng xu được giấu bên trong.
Khi bánh được cắt theo nghi thức, người nhận được miếng bánh có đồng xu được tin là sẽ gặp nhiều may mắn trong năm mới. Vasilopita không chỉ là món tráng miệng mà còn mang ý nghĩa tôn giáo, gắn liền với Thánh Basil biểu tượng của phúc lành và lòng nhân ái.
Heo Marzipan (Đức)
Tại Đức, heo từ lâu đã là biểu tượng của sự phồn thịnh và vận may. Cụm từ “Schwein gehabt” (có heo) đồng nghĩa với “gặp may”. Vào dịp năm mới, người Đức thường tặng nhau những chú heo nhỏ làm từ marzipan (bột hạnh nhân) như lời chúc một năm no đủ, thịnh vượng.
Truyền thống này có nguồn gốc từ thời Trung cổ, khi việc sở hữu nhiều lợn đồng nghĩa với sự giàu có và an toàn lương thực.
Canh bánh gạo Tteokguk (Hàn Quốc)
Tteokguk là món canh bánh gạo không thể thiếu trong ngày đầu năm mới ở Hàn Quốc. Bánh gạo màu trắng, thái lát mỏng, được nấu trong nước dùng bò hoặc gà trong veo. Loại bánh gạo này bạn cũng có thể chế biến bằng loại gạo ST25 Dak Lak có độ mềm, dẻo và hương thơm lá dứa đặc trưng.
Màu trắng tượng trưng cho sự tinh khiết và khởi đầu mới, trong khi hình dáng bánh gạo giống đồng xu cổ mang ý nghĩa tài lộc và thịnh vượng.
Kem và các món từ sữa (Thụy Sĩ)
Tại Thụy Sĩ, các sản phẩm từ sữa được xem là biểu tượng của sự no ấm và đủ đầy. Một số người có phong tục thả một viên kem xuống sàn vào thời khắc giao thừa như cách “tiễn” năm cũ, với niềm tin sẽ mang lại may mắn trong năm mới.
Phổ biến hơn cả là việc quây quần bên gia đình, bạn bè, cùng thưởng thức fondue hay raclette nóng hổi, những món ăn gắn liền với văn hóa ẩm thực Thụy Sĩ.
Cotechino con lenticchie (Ý)
Cotechino con lenticchie là món ăn truyền thống không thể thiếu trong đêm Giao thừa và ngày đầu năm mới ở Ý. Món ăn gồm xúc xích cotechino ăn kèm đậu lăng hầm mềm.
Theo quan niệm dân gian, đậu lăng khi nấu chín sẽ nở ra như tiền xu, tượng trưng cho sự sinh sôi tài lộc và một năm mới sung túc, dư dả.
Kết luận
Dù khác nhau về nguyên liệu, cách chế biến hay phong tục đi kèm, những món ăn trong đêm Giao thừa trên khắp thế giới đều có chung một ý nghĩa: gửi gắm ước vọng về may mắn, thịnh vượng và những khởi đầu tốt đẹp. Qua từng món ăn, con người không chỉ thưởng thức hương vị truyền thống mà còn kết nối với gia đình, cộng đồng và những giá trị văn hóa được truyền lại qua nhiều thế hệ. Trong khoảnh khắc thiêng liêng khi năm cũ khép lại và năm mới mở ra, ẩm thực trở thành sợi dây gắn kết, nhắc nhớ rằng niềm tin và hy vọng luôn hiện diện trên mỗi bàn ăn đầu năm.
