Không chỉ giống lúa quyết định chất lượng hạt gạo, mà điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu nơi canh tác mới chính là yếu tố tạo nên sự khác biệt bền vững. Trong đó, lúa gạo trồng trên đất đỏ bazan vùng cao nguLak, tiêu biểu như khu vực Dak Lak – đang ngày càng được đánh giá cao nhờ hương vị đặc trưng, cấu trúc hạt gạo vượt trội và giá trị dinh dưỡng khác biệt rõ rệt so với lúa trồng tại các vùng đồng bằng truyền thống.
1. Đất đỏ bazan – nền tảng tạo nên chất lượng gạo khác biệt
Khi nhắc đến những vùng trồng lúa cho ra hạt gạo chất lượng cao tại Việt Nam, nhiều người thường nghĩ ngay đến các tỉnh đồng bằng. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, lúa gạo trồng trên đất đỏ bazan Đắk Lắk, đặc biệt là gạo ST25 Đắk Lắk, đang ngày càng được người tiêu dùng đánh giá cao nhờ hương vị khác biệt rõ rệt.
Đất đỏ bazan là loại đất được hình thành từ quá trình phong hóa của đá bazan núi lửa, giàu khoáng chất tự nhiên như sắt, kali, magie, canxi. Chính nền đất này tạo điều kiện lý tưởng cho cây lúa hấp thụ dinh dưỡng một cách cân bằng, giúp hạt lúa phát triển chắc khỏe, giàu nội chất và có hương vị đậm đà hơn so với lúa trồng trên nền đất phù sa thông thường.
2. Khí hậu cao nguyên Đắk Lắk – yếu tố quyết định hương vị hạt gạo
Không chỉ có đất đỏ bazan, khí hậu cao nguyên Đắk Lắk cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên chất lượng gạo khác biệt. Đắk Lắk có biên độ nhiệt ngày – đêm khá lớn, ban ngày nắng nhiều, ban đêm nhiệt độ giảm sâu. Chính sự chênh lệch nhiệt độ này giúp cây lúa quang hợp mạnh vào ban ngày và tích lũy dinh dưỡng tốt hơn vào ban đêm.
Nhờ biên độ nhiệt ngày đêm lớn của vùng cao nguyên, gạo ST25 Đắk Lắk tích tụ được lượng đường tự nhiên cao hơn, mang lại hậu vị ngọt và hương lá dứa thoang thoảng rất đặc trưng.
So với lúa trồng ở đồng bằng – nơi khí hậu nóng ẩm, ít chênh lệch nhiệt độ – lúa trồng ở Đắk Lắk cho hạt gạo có độ chắc cao hơn, khi nấu cơm ít nở bung, hạt cơm tơi đều, dẻo vừa nhưng không nhão.
3. Nguồn nước và thổ nhưỡng sạch – lợi thế tự nhiên của vùng cao nguyên
Một điểm khác biệt quan trọng tạo nên giá trị cho lúa gạo trồng trên đất bazan Đắk Lắk chính là nguồn nước canh tác sạch và ổn định. Khác với nhiều khu vực đồng bằng phải sử dụng nước từ hệ thống kênh rạch chảy qua khu dân cư, khu công nghiệp hoặc vùng sản xuất thâm canh, các cánh đồng lúa tại Đắk Lắk chủ yếu được tưới tiêu bằng nguồn nước tự nhiên từ mạch ngầm, suối đầu nguồn và hồ chứa trên cao nguyên. Nhờ vị trí địa lý tách biệt và mật độ dân cư không quá cao, nguồn nước nơi đây ít chịu tác động từ ô nhiễm môi trường, mang lại điều kiện sinh trưởng trong lành cho cây lúa.
Chính lợi thế này giúp quá trình canh tác lúa trên đất đỏ bazan đạt được nhiều ưu điểm vượt trội như: hạn chế tối đa nguy cơ tồn dư kim loại nặng, giảm thiểu sự xâm nhập của hóa chất độc hại từ thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hóa học. Đồng thời, thổ nhưỡng bazan giàu khoáng kết hợp với nguồn nước sạch còn tạo môi trường lý tưởng để cây lúa phát triển khỏe mạnh, ít sâu bệnh, từ đó giảm nhu cầu sử dụng thuốc hóa học trong suốt vụ mùa.
Nhờ những điều kiện tự nhiên thuận lợi đó, vùng cao nguyên Đắk Lắk đặc biệt phù hợp với mô hình canh tác an toàn, bền vững và tiệm cận hữu cơ – xu hướng đang được người tiêu dùng hiện đại ưu tiên. Đây cũng chính là lý do nhiều doanh nghiệp lớn trong ngành lúa gạo, trong đó có TOMAX Holding, lựa chọn Đắk Lắk làm vùng nguyên liệu chiến lược để phát triển các dòng gạo ST25 canh tác theo hướng hữu cơ, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về chất lượng, độ an toàn và giá trị sức khỏe cho người tiêu dùng.
4. So sánh lúa trồng đất bazan và lúa trồng đồng bằng
| Tiêu chí | Đất đỏ bazan Đắk Lắk | Đồng bằng |
| Đất trồng | Giàu khoáng, tơi xốp | Phù sa, dễ bạc màu |
| Khí hậu | Biên độ nhiệt ngày – đêm lớn | Nóng ẩm, nhiệt độ ổn định |
| Hạt gạo | Chắc, dài, ít bạc bụng | Mềm hơn, dễ gãy |
| Hương vị | Ngọt hậu, thơm tự nhiên | Thơm nhẹ, vị trung tính |
| Độ dẻo | Dẻo vừa, cơm tơi | Dẻo nhiều hoặc nở |
5. Vì sao gạo ST25 Đắk Lắk ngày càng được ưa chuộng?
Gạo ST25 Đắk Lắk ngày càng được ưa chuộng không chỉ vì danh tiếng của giống gạo ngon hàng đầu thế giới, mà còn nhờ sự cộng hưởng đặc biệt giữa điều kiện tự nhiên Tây Nguyên và xu hướng tiêu dùng hiện đại. Được canh tác trên đất đỏ bazan giàu khoáng, cùng khí hậu cao nguyên có biên độ nhiệt ngày – đêm lớn, hạt gạo ST25 Đắk Lắk tích lũy lượng đường tự nhiên cao hơn, cho cơm dẻo vừa, hạt tơi, vị ngọt hậu và hương lá dứa thoang thoảng rất đặc trưng.
Bên cạnh hương vị, người tiêu dùng ngày nay ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, độ an toàn và tính bền vững của thực phẩm. Gạo ST25 Đắk Lắk được sản xuất theo quy trình kiểm soát chặt chẽ, nhiều vùng canh tác theo hướng hữu cơ, hạn chế hóa chất, đáp ứng nhu cầu ăn ngon – ăn lành. Không chỉ phù hợp cho bữa cơm gia đình, loại gạo này còn được ưa chuộng trong nhà hàng, khách sạn cao cấp và quà tặng doanh nghiệp, góp phần đưa gạo Việt chất lượng cao đến gần hơn với người tiêu dùng trong và ngoài nước.
6. Kết luận
Sự khác biệt của lúa gạo trồng trên đất đỏ bazan đến từ nền đất giàu khoáng, cấu trúc tơi xốp, khả năng giữ ẩm tốt cùng biên độ nhiệt ngày – đêm lớn của vùng cao nguyên. Chính những yếu tố này giúp cây lúa sinh trưởng chậm, tích lũy nhiều dưỡng chất tự nhiên hơn, từ đó cho hạt gạo chắc, thơm, vị ngọt hậu rõ ràng. So với lúa trồng ở đồng bằng, gạo bazan mang đến trải nghiệm ẩm thực tinh tế hơn và phù hợp với xu hướng tiêu dùng chất lượng cao. Đây cũng là lý do vì sao các dòng gạo canh tác trên đất đỏ bazan như ST25 Đắk Lắk, ngày càng được người tiêu dùng tin chọn cho bữa ăn gia đình và các phân khúc cao cấp.
